Η ρινική αναπνοή καθορίζει τη ροή του αέρα προς τους πνεύμονες. Πολλοί αθλητές και άτομα με δυσκολία στην αναπνοή κατά τον ύπνο αντιμετωπίζουν μηχανικά εμπόδια στο πρόσθιο τμήμα της μύτης. Οι ρινικές ταινίες και οι εσωτερικοί διαστολείς κατασκευάστηκαν για να ανοίγουν αυτό το πέρασμα με μη επεμβατικό τρόπο. Στον πάγκο βλέπουμε συχνά ανθρώπους που περιμένουν ότι ένα απλό εξάρτημα θα λύσει κάθε πρόβλημα οξυγόνωσης. Η πραγματικότητα εξαρτάται από το ακριβές σημείο όπου εντοπίζεται η απόφραξη.

Οι κλινικές έρευνες εξετάζουν αυτά τα εργαλεία εδώ και τρεις δεκαετίες. Τα δεδομένα δείχνουν σαφείς αλλαγές στη μηχανική αντίσταση της ρινικής κοιλότητας, αλλά τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάμεσα στην ηρεμία, τη βαριά άσκηση και τον νυχτερινό ύπνο. Παρακάτω παρατίθενται οι μετρήσεις, οι ανατομικοί περιορισμοί και ο τρόπος λειτουργίας κάθε διάταξης, ώστε να γνωρίζετε τι μπορείτε να περιμένετε πριν επενδύσετε σε αναλώσιμα ή επαναχρησιμοποιούμενα βοηθήματα.

Ανατομική στένωση της ρινικής βαλβίδας

Η ρινική βαλβίδα αποτελεί το στενότερο σημείο ολόκληρης της ανώτερης αναπνευστικής οδού. Χωρίζεται στην εσωτερική και την εξωτερική βαλβίδα. Η εσωτερική βαλβίδα σχηματίζεται από τον ρινικό σπόνδυλο, το ρινικό διάφραγμα και το κάτω άκρο του άνω πλάγιου χόνδρου. Σε μια φυσιολογική μύτη καυκάσιου τύπου, η γωνία αυτής της περιοχής κυμαίνεται μεταξύ 10 και 15 μοιρών. Εάν η γωνία είναι μικρότερη από 10 μοίρες, η είσοδος του αέρα περιορίζεται δραστικά.

Σύμφωνα με τον νόμο του Poiseuille, η αντίσταση στη ροή ενός ρευστού είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την τέταρτη δύναμη της ακτίνας του αγωγού. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια απειροελάχιστη στένωση της τάξης του 1 χιλιοστού στην περιοχή της βαλβίδας αυξάνει την απαιτούμενη προσπάθεια εισπνοής σε μεγάλο βαθμό. Όταν εισπνέουμε έντονα, αναπτύσσεται αρνητική πίεση στο εσωτερικό της μύτης βάσει του φαινομένου Bernoulli. Εάν οι πλάγιοι χόνδροι στερούνται δομικής σκληρότητας, τα ρουθούνια συμπίπτουν προς τα μέσα και κλείνουν τη δίοδο.

Η απόφραξη σε αυτό το σημείο προκαλείται από διάφορους παράγοντες:

• Σκολίωση του ρινικού διαφράγματος στο πρόσθιο τμήμα.
• Υπερτροφία της κεφαλής της κάτω ρινικής κόγχης.
• Χαλάρωση των πλάγιων ρινικών χόνδρων λόγω ηλικίας ή τραύματος.
• Φυσική στενότητα λόγω κληρονομικής κατασκευής του προσώπου.

Όταν το εμπόδιο βρίσκεται πιο πίσω, για παράδειγμα στις μέσες κόγχες, στις αδενοειδείς εκβλαστήσεις ή στη μαλθακή υπερώα, οι μηχανικοί διαστολείς δεν προσφέρουν ανακούφιση. Η δράση τους περιορίζεται αποκλειστικά στα πρώτα 2 έως 3 εκατοστά της ρινικής διόδου.

Μηχανική λειτουργία των εξωτερικών ελατηριωτών ταινιών

Οι εξωτερικές ρινικές ταινίες αποτελούνται από δύο ή τρεις παράλληλες λωρίδες εύκαμπτου πλαστικού (συνήθως πολυεστέρα), ενσωματωμένες μέσα σε ένα αυτοκόλλητο υπόστρωμα. Το προϊόν εφαρμόζεται εγκάρσια στη ράχη της μύτης, ακριβώς πάνω από το όριο των μαλακών πτερυγίων. Όταν πιέζετε την ταινία στο δέρμα, οι πλαστικές λωρίδες αναγκάζονται να καμφθούν. Η τάση επαναφοράς του πλαστικού δημιουργεί συνεχή δύναμη έλξης προς τα έξω.

Αυτή η δύναμη έλξης ανασηκώνει τα πτερύγια και απομακρύνει τα πλάγια ρινικά τοιχώματα από το διάφραγμα. Ρινομανομετρικές μελέτες καταγράφουν ότι η εφαρμογή της ταινίας αυξάνει την ελάχιστη διατομή της ρινικής βαλβίδας κατά μέσο όρο από 0.05 έως 0.12 τετραγωνικά εκατοστά. Αυτή η γεωμετρική μεταβολή επιφέρει μείωση της συνολικής ρινικής αντίστασης κατά 22% έως 31% σε άτομα με συμπτώματα στένωσης.

Για να λειτουργήσει σωστά η ταινία, η διαδικασία τοποθέτησης απαιτεί συγκεκριμένες κινήσεις:

1. Καθαρισμός της μύτης με νερό και σαπούνι για την αφαίρεση της λιπαρότητας. Το οινόπνευμα λειτουργεί καλύτερα για άτομα με λιπαρό δέρμα.
2. Πλήρες στέγνωμα της επιφάνειας με καθαρή πετσέτα. Οποιοδήποτε ίχνος υγρασίας ακυρώνει την κόλλα.
3. Αφαίρεση της προστατευτικής μεμβράνης χωρίς να αγγίζετε την κολλητική επιφάνεια στο κέντρο.
4. Τοποθέτηση της ταινίας ακριβώς πάνω από το σημείο όπου ανοίγουν τα ρουθούνια, όχι ψηλά στο οστέινο τμήμα της ράχης.
5. Σταθερή πίεση με τα δάχτυλα για 15 δευτερόλεπτα, δίνοντας έμφαση στα δύο άκρα του επιθέματος.

Η αστοχία των ταινιών οφείλεται σχεδόν πάντα σε λανθασμένη θέση εφαρμογής. Αν η ταινία τοποθετηθεί πολύ ψηλά, πάνω στα ρινικά οστά, ασκεί πίεση σε συμπαγή ιστό που δεν μετακινείται. Αν τοποθετηθεί πολύ χαμηλά, φράζει το άνοιγμα των ρουθουνιών αντί να το διαστέλλει.

Εσωτερικοί σιλικονούχοι διαστολείς: πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Οι εσωτερικοί διαστολείς εισάγονται απευθείας μέσα στους ρινικούς προθάλαμους. Κατασκευάζονται συνήθως από ιατρική σιλικόνη, θερμοπλαστικό ελαστομερές ή πολυμερές πλέγμα. Η κατασκευή τους περιλαμβάνει δύο κυλίνδρους, δακτυλίους ή ανατομικά πτερύγια που συνδέονται μεταξύ τους με μια μικρή γέφυρα, η οποία μένει ορατή κάτω από το ρινοδιάφραγμα.

Σε αντίθεση με τις εξωτερικές ταινίες που βασίζονται στην πρόσφυση του δέρματος, οι εσωτερικοί διαστολείς λειτουργούν με απευθείας μηχανική υποστήλωση. Σπρώχνουν το εσωτερικό τοίχωμα της βαλβίδας από μέσα προς τα έξω. Αυτό εξαλείφει πλήρως την πιθανότητα κατάρρευσης του ιστού κατά την εισπνοή, ακόμη και σε συνθήκες εξαιρετικά έντονης αρνητικής πίεσης.

Το βασικό πλεονέκτημα των εσωτερικών διαστολέων είναι η σταθερή τους απόδοση. Η εφίδρωση ή η λιπαρότητα δεν επηρεάζουν τη θέση τους. Παράλληλα, μελέτες ακουστικής ρινομετρίας δείχνουν ότι οι εσωτερικοί διαστολείς επιτυγχάνουν κατά μέσο όρο 12% μεγαλύτερη αύξηση της περιοχής της εσωτερικής βαλβίδας σε σύγκριση με τις ταινίες.

Το κύριο μειονέκτημα είναι η δυσανεξία. Ο ρινικός βλεννογόνος διαθέτει πυκνή νεύρωση. Η διαρκής πίεση ενός στερεού σώματος μπορεί να προκαλέσει υπερέκκριση βλέννας, φτέρνισμα ή τοπική ευαισθησία. Επίσης, αν το μέγεθος δεν επιλεγεί σωστά, ο διαστολέας μπορεί να προκαλέσει μικροτραυματισμούς στο εσωτερικό του ρουθουνιού. Χρειάζεται καθημερινός καθαρισμός με χλιαρό νερό και ήπιο αντισηπτικό σαπούνι για την αποφυγή αποικισμού βακτηρίων.

Επίδραση στην ποιότητα του ύπνου και στο ροχαλητό

Το ροχαλητό παράγεται από τους κραδασμούς των μαλακών ιστών του φάρυγγα, κυρίως της μαλθακής υπερώας και της σταφυλής, όταν ο αέρας διέρχεται με στροβιλισμό. Όταν η μύτη είναι βουλωμένη, ο ασθενής αναγκάζεται να ανοίξει το στόμα. Η στοματική αναπνοή μετατοπίζει την κάτω γνάθο και τη γλώσσα προς τα πίσω, στενεύοντας τον στοματοφάρυγγα και επιδεινώνοντας τους κραδασμούς.

Οι ρινικές ταινίες και οι διαστολείς μειώνουν το απλό, πρωτοπαθές ροχαλητό μόνο όταν αυτό πυροδοτείται από αυξημένη ρινική αντίσταση. Μελέτες σε εργαστήρια ύπνου έχουν καταγράψει μείωση της έντασης του ήχου κατά 4 έως 7 ντεσιμπέλ σε άτομα με επιβεβαιωμένη πρόσθια ρινική απόφραξη. Παράλληλα, οι χρήστες αναφέρουν λιγότερη ξηροστομία κατά το πρωινό ξύπνημα, καθώς καταφέρνουν να διατηρήσουν το στόμα κλειστό για μεγαλύτερα διαστήματα της νύχτας.

Είναι κρίσιμο να διαχωριστεί το απλό ροχαλητό από το σύνδρομο αποφρακτικής ήρεμος ύπνοςς στον ύπνο (OSAS). Η ήρεμος ύπνος χαρακτηρίζεται από πλήρη κατάρρευση των τοιχωμάτων του φάρυγγα και πτώση του κορεσμού του οξυγόνου στο αίμα. Οι έρευνες είναι κατηγορηματικές: ούτε οι ταινίες ούτε οι διαστολείς μειώνουν τον δείκτη απνοιών-υποπνοιών (AHI) σε κλινικά σημαντικό βαθμό. Δεν υποκαθιστούν τις συσκευές θετικής πίεσης (CPAP) ούτε τους εξατομικευμένους στοματικούς νάρθηκες προώθησης της γνάθου. Εάν ξυπνάτε με αίσθημα πνιγμού, έχετε έντονη πρωινή υπνηλία ή επίμονους πονοκεφάλους, απαιτείται μελέτη ύπνου υπό την καθοδήγηση ειδικού ιατρού.

Πραγματικά οφέλη κατά την ποδηλασία και το τρέξιμο

Στην ποδηλασία και το τρέξιμο αντοχής, ο αθλητής χρειάζεται μεγάλους όγκους αέρα. Σε κατάσταση ηρεμίας, ένας υγιής ενήλικας διακινεί περίπου 6 έως 8 λίτρα αέρα ανά λεπτό αποκλειστικά από τη μύτη. Κατά τη διάρκεια μέγιστης προσπάθειας, ο πνευμονικός αερισμός ξεπερνά συχνά τα 100 έως 140 λίτρα ανά λεπτό. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να διακινήσει αυτόν τον όγκο αποκλειστικά από τη ρινική κοιλότητα.

Υπάρχει ένα σημείο καμπής, γνωστό ως όριο μεταγωγής σε στοματορινική αναπνοή. Συνήθως εμφανίζεται όταν ο ρυθμός εξαερισμού φτάσει τα 35 με 42 λίτρα ανά λεπτό. Σε αυτό το επίπεδο προσπάθειας, το στόμα ανοίγει αυτόματα για να μειωθεί το έργο της αναπνοής. Οι μελέτες δείχνουν ότι η χρήση ρινικών ταινιών ή διαστολέων μετατοπίζει αυτό το όριο ελαφρώς προς τα δεξιά. Επιτρέπει δηλαδή στον αθλητή να διατηρήσει την αμιγώς ρινική αναπνοή σε εντάσεις περίπου 6% έως 9% υψηλότερες πριν ανοίξει το στόμα.

Όσον αφορά τις σκληρές φυσιολογικές παραμέτρους, τα εργαστηριακά δεδομένα είναι απολύτως σαφή:

• Η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO2 max) δεν μεταβάλλεται.
• Η συγκέντρωση γαλακτικού οξέος στο αίμα σε δεδομένη ένταση παραμένει ίδια.
• Η καρδιακή συχνότητα δεν μειώνεται για το ίδιο παραγόμενο έργο (Watt).
• Ο κορεσμός οξυγόνου στους μυς παραμένει αμετάβλητος.

Το πραγματικό κέρδος κατά την άσκηση εντοπίζεται στον δείκτη υποκειμενικής κόπωσης (RPE) και στην αποκατάσταση. Οι αθλητές που φορούν ταινίες αναφέρουν χαμηλότερο αίσθημα καρδιαγγειακή ευεξίας σε ζώνες μέτριας έντασης (Zone 2 και χαμηλή Zone 3). Επίσης, στο ποδήλατο σε ψυχρό περιβάλλον, η μύτη θερμαίνει και υγραίνει τον εισπνεόμενο αέρα πολύ καλύτερα από το στόμα, προστατεύοντας τους βρόγχους από τον βρογχόσπασμο που προκαλείται από την άσκηση.

Συνήθη λάθη κατά τη χρήση

Η αποτυχία αυτών των εργαλείων οφείλεται συχνά σε απλά σφάλματα κατά την επιλογή και την τοποθέτηση. Η αποφυγή των παρακάτω καταστάσεων εξασφαλίζει ότι το βοήθημα θα αποδώσει το μέγιστο των δυνατοτήτων του:

• Εφαρμογή ταινίας σε λιπαρό δέρμα: Η κόλλα γλιστράει μετά από 20 λεπτά, ειδικά αν υπάρχει ιδρώτας. Ο καθαρισμός με σαπούνι είναι υποχρεωτικός.
• Λανθασμένο μέγεθος εσωτερικού διαστολέα: Ένας πολύ μεγάλος διαστολέας προκαλεί πόνο στο ρινικό διάφραγμα μέσα σε μία ώρα. Ένας πολύ μικρός μετακινείται και πέφτει κατά την εισπνοή.
• Υπερβολικά βαθιά εισαγωγή: Ο εσωτερικός διαστολέας πρέπει να κάθεται στον πρόδρομο του ρουθουνιού. Δεν πρέπει να πιέζεται ψηλά προς τα οστά.
• Χρήση ταινιών με ανοιχτές πληγές: Το ακρυλικό συγκολλητικό μπορεί να τραυματίσει την επιδερμίδα κατά την αφαίρεση, ειδικά μετά από συνεχόμενες ημέρες χρήσης. Αφαιρείτε την ταινία πάντοτε βρέχοντάς την με χλιαρό νερό.
• Προσδοκία ενίσχυση οργανισμούς δομικών παθήσεων: Αν υπάρχει έντονη ρινική πολυποδενίσχυση οργανισμού ή σοβαρή παρεκτόπιση του διαφράγματος βαθιά στη ρινική κοιλότητα, τα επιθέματα δεν μπορούν να παρακάμψουν το εμπόδιο.

Επόμενα βήματα και δοκιμή

Πριν προχωρήσετε σε αγορές, εκτελέστε τη δοκιμασία Cottle στο σπίτι. Σταθείτε μπροστά σε έναν καθρέφτη. Τοποθετήστε τα ακροδάχτυλά σας στα μάγουλα, ακριβώς δίπλα στα ρουθούνια. Τραβήξτε απαλά το δέρμα προς τα έξω και προς τα αυτιά, ανοίγοντας τα ρουθούνια, και πάρτε μια βαθιά ανάσα από τη μύτη. Εάν παρατηρήσετε άμεση και εντυπωσιακή βελτίωση στη ροή του αέρα, ανήκετε στην κατηγορία των ανθρώπων που θα ωφεληθούν από τη μηχανική διαστολή της ρινικής βαλβίδας.

Ξεκινήστε αγοράζοντας μια μικρή συσκευασία εξωτερικών ταινιών για να διαπιστώσετε αν ανέχεστε την κόλλα στο δέρμα σας κατά τη διάρκεια μιας ολόκληρης νύχτας. Εάν σκοπεύετε να χρησιμοποιήσετε το βοήθημα καθημερινά για αθλητισμό, επενδύστε σε ένα δοκιμαστικό πακέτο εσωτερικών σιλικονούχων διαστολέων που περιλαμβάνει πολλαπλά μεγέθη (Small, Medium, Large). Δοκιμάστε κάθε μέγεθος για τουλάχιστον 30 λεπτά σε κατάσταση ηρεμίας πριν το χρησιμοποιήσετε σε προπόνηση.

Εάν μετά από δύο εβδομάδες δοκιμών η δυσκολία στην αναπνοή παραμένει, προγραμματίστε ραντεβού με έναν ωτορινολαρυγγολόγο. Η ενδοσκόπηση ρινός θα δείξει αν το πρόβλημα οφείλεται σε υπερτροφικές κόγχες, πολύποδες ή βαθιά σκολίωση του διαφράγματος, καταστάσεις που απαιτούν φαρμακευτική αγωγή ή χειρουργική αποκατάσταση και δεν μπορούν να επιλυθούν με εξωτερικά μηχανικά μέσα.